Excessen of structureel extreem geweld? Het officiële Nederlandse regerings­standpunt sinds 1969 is dat er in het voormalige Nederlands-Indië – met uitzondering van inlichtingen­secties en de commando’s van kapitein Westerling – slechts incidenteel excessen plaatsvonden. In dit baanbrekende boek bewijst de Zwitsers-Nederlandse historicus Rémy Limpach het tegengestelde.

Honderd­duizenden Nederlandse soldaten streden in 1945-1949 tegen de Indonesische onafhankelijk­heid. Lange tijd gold deze strijd als een betrekkelijk ‘schone’ oorlog, totdat in 1969 geheel andere berichten naar buiten kwamen. Toch bleef ook nadien de indruk bestaan dat Nederlandse militairen slechts bij uitzondering excessief geweld gebruikten.

Rémy Limpach haakt in op het debat dat dankzij het tv-optreden van Joop Hueting (1969) voor het eerst opkwam. Was er in Nederlands-Indië sprake geweest van excessen of structureel extreem geweld? Het officiële Nederlandse regerings­standpunt is dat er in het voormalige Nederlands-Indië – met uitzondering van inlichtingen­secties en de commando’s van kapitein Westerling – slechts incidenteel excessen plaatsvonden.

In dit baanbrekende boek bewijst Rémy Limpach het tegengestelde. Uit zijn studie, gebaseerd op onderzoek in bronnen die historici tot nu toe links lieten liggen, rijst het beeld op van een leger dat – onder leiding van generaal Spoor – op grote schaal extreem geweld als wapen inzette.

De woorden van Multatuli uit 1860, over een Sumatraans dorp dat door Nederlanders was veroverd ‘en dus in brand stond’, bleken negentig jaar later onverminderd actueel. De brandende kampongs van Generaal Spoor is meer dan een rechtzetting van een vertekende werkelijkheid. Het boek stemt tot nadenken en raakt een gevoelige snaar in het debat over de Nederlandse overheersing in Nederlands-Indië.

Recensie(s)

Tot ruim vijftig jaar na de onafhankelijk­heid van Nederlands-Indië wilde Nederland graag geloven dat het de meest ethische koloniale mogendheid ter wereld was. Militairen, ambtenaren, rechters en politici die tussen 1945 en 1949 betrokken waren bij het herstellen van orde en rust in de Indische archipel, wisten wel beter. Nadat recent Gert Oostindie al een boekje opendeed over de rol van de militairen, ontrafelt de Zwitserse historicus Rémy Limpach in zijn proefschrift het complete netwerk van betrokkenen bij het structurele en soms systematische geweld dat de Nederlandse krijgsmacht gebruikte om de opstandige Indonesiërs weer in het gareel te krijgen. Hij baseert zich vooral op militaire archieven en lardeert zijn onderzoek met de openhartige getuigenissen van oud-militairen. In een vloeiende stijl beschrijft Limpach het verloop van de strijd, de verschillende vormen van geweld, de verhulling daarvan en de mogelijke oorzaken. Met dit boek is er echt geen weg meer terug: ook Nederland heeft nu zijn eigen ‘vuile oorlog’. Voor iedereen met interesse in de vaderlandse geschiedenis. Dit boek mag nu al worden beschouwd als een standaardwerk.